Roman Rybarski: O pojmowaniu idei narodowej

1. WIARA W NARÓD Postulatem idei narodowej jest wiara w naród, w jego wartości, w jego moc twórczą. Nie można być nacjonalistą, gdy się w swój naród nie wierzy. Nie dokona się niczego wielkiego, jeżeli najsłusz­niejsze nawet hasła i plany nie uruchamiają sił narodu, nie budzą ich i nie mnożą. Kiedyś, gdy świadomość narodowa była słaba, gdy była udziałem nielicznych jednostek lub ciasnej ich grupy, można było prowadzić politykę nie oglądając się na to, jak…

Dalej

Uderzyć w Zachód

Żyjemy w czasach bezprzykładnej hegemonii Zachodu, utożsamianego ze Stanami Zjednoczonymi Ameryki Północnej. Państwo to stanowi punkt odniesienia dla liberałów w każdym zakątku świata, którzy pragną przeszczepić rozwiązania z centrum na peryferie. Zachętę stanowią zarówno ideologia jak i kwestie pragmatyczne. Do pierwszych można zaliczyć demokrację, wolność jednostki nieskrępowaną jakimikolwiek obowiązkami, a także niewidzialną rękę rynku, która ma być remedium na bolączki ludzkości. Z kolei motywacje pragmatyczne mają charakter merkantylny, bowiem za poparciem USA idą realne korzyści…

Dalej

O źródłach narodowego socjalizmu

Niemiecki narodowy socjalizm odcisnął na dziejach Europy tak silne piętno, że do dziś odczuwamy skutki wywołanego przez niego kataklizmu. Pytanie, jak to się stało, że naród Goethego i Beethovena zgotował innym taki los, zadawało sobie już tak wielu, że brzmi ono sztampowo. Nietrudno dojść do pewnych informacji na temat intelektualnych źródeł nazizmu, jednak wciąż brakuje ujęć syntetycznych. Lukę tę stara się wypełnić publikacja „Przedhitlerowskie korzenie nazizmu, czyli dusza niemiecka w świetle filozofii i religioznawstwa” pod…

Dalej

Alternatywa dla demokracji liberalnej. O państwie i społeczeństwie w krajach Azji Wschodniej

Każda cywilizacja postrzega siebie jako pępek świata, a historię swą spisuje jako centralny dramat dziejów ludzkości. Zachodu dotyczy to prawdopodobnie w jeszcze większym nawet stopniu niż innych kręgów kulturowych. Taki mono-cywilizacyjny punkt widzenia staje się jednak coraz mniej adekwatny i przydatny we współczesnym świecie. Samuel Huntington[1] W Polsce i szerzej w kręgu cywilizacji zachodniej bardzo często uznaje się państwo liberalno-demokratyczne za uniwersalny wzór, a zorganizowanie społeczeństwa wedle tego wzoru za szczytową fazę rozwoju społeczeństwa. Stanowi…

Dalej

Usypiający wrzask

Idzie nowe pokolenie, niesie Polsce odrodzenie – to i wiele podobnych haseł wykrzykujemy od kilku lat na Marszu Niepodległości, niekiedy także przy innych okazjach. W którymś momencie zyskaliśmy poczucie siły, korzystamy ze stosunkowo sprzyjającej sytuacji, o jakiej lata temu można było najwyżej marzyć. Nie znaczy to jednak, że jesteśmy całkowicie wolni od problemów. Najważniejsze z nich tkwią w nas samych. W ostatnich latach dawał się odczuć pewien specyficzny rodzaj entuzjazmu ogarniającego nasze szeregi, którego nie…

Dalej

Nie tylko endecja

Pytania o przyszłość nacjonalizmu często wiążą się z zagadnieniem stosunku do jego przeszłości. Widać to szczególnie dobrze w przypadku polskiego ruchu narodowego – dość jednoznacznie identyfikowanego z jednym, choć wielonurtowym, ruchem politycznym. Czy historia narodowej demokracji i jej narodowo-radykalnych odprysków stanowi dziś jedynie wartość pozytywną? Czy też może należałoby spojrzeć na to dziedzictwo bardziej krytycznie? Polemiki dotyczące recepcji dawnej myśli we współczesnych warunkach zawsze miały miejsce, należałoby mieć jednak wątpliwości co do ich wartości. Spory…

Dalej

Białoruska tożsamość narodowa. Rys historyczny i perspektywy przyszłości

Dość powszechnym w Polsce jest przeświadczenie o niskim stopniu uświadomienia narodowego Białorusinów, a czasem wręcz o nieistnieniu uformowanego narodu białoruskiego. Z drugiej strony, często jesteśmy skłonni widzieć w Białorusinach nację bardziej uprawnioną do schedy po Wielkim Księstwie Litewskim niż sami Litwini – twór ten wszak szybko się rutenizował, a jego językiem urzędowym był ruski. Nie brakuje nawet zwolenników włączania wszystkiego, co stanowi historię państwa litewskiego po 1385 roku (a już na pewno po 1569), w…

Dalej

Legiunea Arhanghelului Mihail. Nacjonalistyczno-metafizyczny wymiar rumuńskiego legionaryzmu w optyce Juliusa Evoli i Corneliu Zelea Codreanu

Niecodzienne spotkanie Wiosną 1938 roku w Bukareszcie miało miejsce zetknięcie się dwóch nieprzeciętnych osobistości. Za pośrednictwem Mircei Eliadego twarzą w twarz stanęli jeden z najważniejszych autorów jego młodości – baron Julius Evola[1] oraz człowiek, który ze sławnego w późniejszym okresie religioznawcy uczynił fanatycznego Rumuna – Kapitan Corneliu Zelea Codreanu. Ten ostatni, podówczas na czele utworzonego przez siebie i silnie zorganizowanego ruchu legionowego, przypuszczalnie niewiele wiedział o swoim gościu. Ktoś z jego kręgu, najprawdopodobniej sam Eliade,…

Dalej

Zapomniana rola ruchu nacjonalistycznego

Na to, żeby żyć w pełni życiem nowoczesnym, żeby wydawać z siebie tyle, ile w obecnych warunkach wydawać musi zarówno jednostka, jak i społeczeństwo, żeby tym samym dzielnie współzawodniczyć z innymi narodami, a sobie lepszą zgotować przyszłość, nam brak nie tylko dostatecznej kultury, nie tylko odpowiedniego wychowania, ale wprost brak nam pewnych zalet charakteru. Roman Dmowski, „Myśli nowoczesnego Polaka” O losach narodu, jego wielkości i upadku decyduje charakter tegoż narodu. Wszelkie inne okoliczności razem wzięte…

Dalej

Religia polityczna nowej lewicy

Jako Polacy przyzwyczajeni jesteśmy do interpretowania nowych[1] zjawisk globalnych poprzez nasze narodowe doświadczenia. Większość działaczy politycznych i społecznych nie jest w stanie zrozumieć, że nowa lewica nie tylko nie kontynuuje polityki PZPR, ale w ogóle nie ma z PRL wiele wspólnego. Rzesze konserwatywnie myślących Polaków wykrzykują „Precz z komuną!” w kierunku SLD paradującego w „marszu równości”. Mamy w Polsce wyraźnie skrzywioną perspektywę. Powtarzające się nazwiska czerwonych, którzy przefarbowali się na tęczowo, nie ułatwiają zrozumienia tego…

Dalej

Antysemityzm endecji. Dziedzictwo czy obciążenie?

„Nie tylko endecja” powiedzieliśmy w poprzednim numerze, sygnalizując, że nie tylko odnajdujemy inspirujące wątki w innych nurtach, ale również krytycznie patrzymy na niektóre aspekty przedwojennej myśli narodowej. W tym duchu postaram się spojrzeć na stosunek ruchu narodowego do Żydów. Wokół tego zagadnienia narosło wiele mitów i przeinaczeń. Z jednej strony dość skutecznie udało się wbić w umysł przeciętnego człowieka zbitkę „endecja” – „antysemityzm”, sugerując nierozłączność tych pojęć, ich wzajemne i ścisłe wynikanie, niemożność istnienia pierwszego…

Dalej

Negatywne aspekty przemian społeczno-kulturowych w Polsce w latach 1989–2019

          W środowisku narodowym ocena PRL-u jest co do zasady negatywna. Nie powinno to budzić większego zdziwienia. Są oczywiście reprezentanci lewicy narodowej, odwołujący się m.in. do tradycji PAX-u i „Grunwaldu”, prezentujący swoje poglądy na łamach, przykładowo, „Myśli Polskiej”, którzy bronią dziedzictwa Polski Ludowej[1], jednak gdybyśmy spojrzeli na mainstream polskiego nacjonalizmu, to PRL jest jednoznacznie krytykowany. Z krytyką spotyka się również ocena Okrągłego Stołu, ale nie z uwagi na przemiany społeczno-obyczajowe, jakie nastały po 1989 roku,…

Dalej